تله‌ی «روزمرگی»؛ قاتلِ خاموشِ رقابت‌پذیری در صنعت ما

وقتی با مدیران واحدهای صنعتی صحبت می‌کنم، یک گله‌ی مشترک را از زبان همه آن‌ها می‌شنوم: «فرصت نمی‌کنیم! درگیرِ ناترازی انرژی، تورم، تغییرات ناگهانیِ نرخ ارز و مقررات دست‌وپاگر هستیم.» این جملات کاملاً واقعی و دردمندانه است. مدیریت در صنعت امروز ایران، به معنای واقعی کلمه «آتش‌نشانی» است؛ هر روز باید حریقی را مهار کرد تا چرخ تولید از حرکت نایستد.

اما اجازه بدهید صادقانه بگویم؛ این «تله‌ی روزمرگی» همان جایی است که ما در حال باختنِ بازیِ آینده هستیم.

در تمام جلساتی که با فعالان اقتصادی دارم، تکرار می‌کنم که آینده‌پژوهی، یک «تزِ لوکس» یا فعالیتِ فانتزیِ آکادمیک نیست. آینده‌پژوهی، جعبه‌ابزارِ بقای ماست. وقتی ما تمام توانِ مدیریتی خود را صرفِ «امروز» می‌کنیم، عملاً «فردا» را به رقبا واگذار کرده‌ایم. در حالی که ما درگیرِ تامینِ سوختِ زمستان هستیم، جهان در حال تغییرِ پارادایمِ تولید به سمت «هوش مصنوعی» و «دیجیتالی‌شدن» است. اگر از این قطار جا بمانیم، حتی اگر مشکلاتِ روزمره‌مان حل شود، باز هم نمی‌توانیم در بازارهای رقابتی حرفی برای گفتن داشته باشیم.

مسیر کجاست؟
به نظر من، راهکار نه در شعار دادن، بلکه در یک تغییرِ رویکردِ استراتژیک است. ما باید از «مدیریتِ بحران‌محور» به سمت «مدیریتِ داده‌محور» حرکت کنیم. این حرکت سه گام اساسی دارد:

۱. بلوغ‌سنجی دیجیتال (Digital Maturity): ما نمی‌توانیم برای همه یک نسخه بپیچیم. گام اول این است که بدانیم دقیقاً کجای مسیر ایستاده‌ایم. ارزیابیِ بلوغ دیجیتال، به ما نشان می‌دهد که کجا نیاز به آموزش داریم، کجا نیاز به نوسازی تجهیزات و کجا نیاز به یک نرم‌افزارِ ساده برای کاهش ضایعات.

۲. بنچ‌مارکینگ جهانی: مدیرِ صنعتیِ امروز نباید فقط به دور و اطراف خود نگاه کند. باید بدانیم رقبای ما در منطقه و جهان، با چه استانداردهایی تولید می‌کنند. بدونِ شناختِ جایگاه واقعی‌مان در زنجیره ارزشِ جهانی، نمی‌توانیم برای توسعه بنگاه‌مان نقشه راه ترسیم کنیم.

۳. از اتوماسیون تا هوشمندسازی: تولیدِ بدونِ داده، «تولیدِ کور» است. جمع‌آوری داده‌ها، حذف ضایعات با ابزارهای دقیق و بهینه‌سازیِ انرژی، نه یک انتخاب، که تنها راهِ کاهش هزینه‌های تولید است.

و اما حرف آخر با بازیگران صنعت و مدیران واحدهای تولیدی این است: بیایید «نقشه راه هوشمندسازی» را به یک اولویتِ اجرایی تبدیل کنیم. ما به عنوانِ بازیگران اکوسیستم صنعتی، اگر خودمان برای آینده‌مان نقشه نکشیم، دیگران (یا شرایطِ سختِ محیطی) برای ما نقشه خواهند کشید.

بقا در عصرِ جدید، نه در گرویِ مقاومت در برابرِ تغییر، بلکه در «سرعتِ انطباق» با آن نهفته است. بیایید از «آتش‌نشانِ روزمرگی» به «معمارِ آینده‌ی صنعت» تغییر جایگاه دهیم.

علی بهرامی؛ رئیس اداره فناوری اطلاعات، مشاور و راهبر تحول و اقتصاد دیجیتال اداره‌ کل ارتباطات و فناوری اطلاعات خراسان رضوی و مسئول کمیته آینده‌پژوهی کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی خراسان رضوی.